Ứng dụng

Xu hướng thiết kế và phát triển sản phẩm P1

Bài viết này được trích từ bộ sách “Thiết kế và phát triển sản phẩm” nhằm chia sẻ kiến thức về Thiết kế, Nghiên cứu & Phát triển tới cộng đồng. Nội dung các bài viết chỉ dừng ở mức cơ bản, các bài chuyên sâu hơn xin xem ở link https://meslab.vn/rdi

Đối với các khách hàng đã mua sách cũ, MES LAB có chương trình hoàn tiền mua sách khi đặt mua tài liệu mới. Chi tiết xin xem tại https://meslab.vn/rdi-toolkit

Trong phần này, chúng ta sẽ xem xét những xu hướng mới nhất trong lĩnh vực Thiết kế và phát triển sản phẩm đang diễn ra trên Thế giới. Nắm bắt được các xu hướng này, các bạn có thể hòa nhịp cùng với sự phát triển chung của ngành ở môi trường toàn cầu hóa ngày nay.

Tôi hy vọng rằng những thông tin thu được từ phần này sẽ giúp nhiều bạn nảy ra được các ý tưởng, các mô hình kinh doanh mới, để cuốn sách được góp phần vào thành công của bạn.

Xu hướng 1: Crowdsourcing

Crowdsourcing, còn được gọi là “nguồn lực cộng đồng” hay “nguồn lực đám đông”, hay “trí tuệ tập thể” là một trào lưu mới xuất hiện vào đầu thế kỷ 21. Cho đến ngày nay, crowdsourcing đã phát triển mạnh mẽ và trở nên rất phổ biến trong xã hội.

Về mặt định nghĩa, crowdsourcing được mô tả bởi Jeff Howe, một nhà báo làm việc tại tạp chí Wired, và là người khai sinh ra thuật ngữ này – như sau: “Crowdsourcing là việc đưa một công việc, một nhiệm vụ – vốn được giao cho nhân viên – cho một đám đông không xác định”. Định nghĩa này có vẻ hơi chung chung và khó hình dung, vì thế, chúng ta hay cùng lấy một vài ví dụ để làm sáng tỏ.

Chúng ta hầu hết đã biết khái niệm “outsourcing” nghĩa là “thuê ngoài”. Khi công ty chúng ta có hợp đồng lớn, trong đó có nhiều hạng mục chúng ta không có đủ thời gian, nhân lực, kinh nghiệm hay máy móc thiết bị để làm, chúng ta có thể thuê công ty khác (thầu phụ) làm cho mình. Việc thuê một nhà thầu phụ thực hiện công việc cho mình như thế này được gọi là “outsourcing”. Với crowdsourcing, việc “thuê ngoài” được thực hiện với một “đám đông” (crowd) không xác định, thay vì một công ty (thầu phụ) mà chúng ta biết. Đám đông này thường là đám đông người dùng internet, cấu thành từ các cá nhân riêng lẻ, không cùng nằm trong tổ chức nào.

Crowdsourcing = crowd + outsourcing

Một ví dụ kinh  điển về crowdsourcing là Innocentive.com. Đây   là một trang web thuộc sở hữu của Procter & Gamble (P&G), tập đoàn sản xuất hàng hóa nổi tiếng thế giới với các nhãn hiệu như Rejoice, Head & Shoulder, Safeguard…rất nổi tiếng tại Việt Nam. Mô hình crowdsourcing của trang web này hoạt động như sau:  Các công ty có vấn đề phát sinh về khoa học, kỹ thuật, phát triển sản phẩm…có thể đăng tải vấn đề đó  lên  website  innocentive.com kèm theo lời kêu gọi cộng đồng  tham gia đề  xuất giải pháp và công bố một giải thưởng bằng tiền mặt kèm   theo (vài nghìn đến vài chục nghìn USD) cho giải pháp được  chọn. Mô hình này hoạt động được là vì trong cộng đồng có  những người có chuyên môn, kinh nghiệm liên quan đến vấn đề đang cần giải quyết và vì nó có lợi cho cả công ty cần thuê giải pháp và cho cộng đồng.

Trang web của Innocentive. Ảnh chụp màn hình 12/2013.

Một ví dụ khác về mô hình crowdsourcing là Threadless.com. Threadless là một công ty chuyên sản xuất áo T- shirt (áo phông). Sẽ không có gì đáng nói nếu nó hoạt động như mọi công ty sản xuất áo khác trên thế giới. Điều đáng nói là sự phát triển thần kỳ của Threadless sau một thời gian ngắn ngủi là nhờ mô hình crowdsourcing mà nó ứng dụng. Threadless, thay vì có đội ngũ thiết kế áo riêng của mình, đưa toàn bộ các dự án thiết kế mẫu áo lên website và kêu gọi cộng đồng tham gia. Cộng đồng này, có rất nhiều người giàu ý tưởng và người giỏi thiết kế, sẽ đề xuất rất nhiều mẫu thiết kế áo và họ cũng sẽ là người bình bầu cho mẫu áo tốt nhất, cho ý kiến để cải tiến làm cho nó tốt hơn. Threadless chỉ đơn giản là chọn ra mẫu áo được ưa thích bởi cộng đồng, sản xuất nó và bán cho khách hàng, bao gồm cả những người trong cộng đồng. Thiết kế được chọn sẽ mang lại cho nhà thiết kế (từ cộng đồng) một khoản tiền thưởng kha khá (khoảng 2000 – 2500 USD vào năm 2013).

Trang web của Threadless. Ảnh chụp màn hình 12/2013.

Với cách áp dụng crowdsourcing này, Threadless còn đạt được mục đích marketing sản phẩm ngay khi nó còn chưa được sản xuất.

Mô hình tổng quát của crowdsourcing có thể giải thích qua hình ảnh sau (từ Brabham):

Mô hình hoạt động 8 bước của Crowdsouricng theo Brabham.

Hình 17.3. Mô hình hoạt động 8 bước của Crowdsouricng theo Brabham. Nguồn: Dbrabham/Wikimedia Commons.

Giải thích về Crowdsourcing theo các bước như sau:

  1. Công ty có vấn đề cần giải quyết
  2. Công ty đưa vấn đề đó lên internet
  3. Công ty mời gọi “cộng đồng” tham gia giải quyết vấn đề.
  4. Cộng đồng đưa ra giải pháp
  5. Cộng đồng bầu chọn giải pháp
  6. Công ty trao thưởng cho giải pháp được chọn
  7. Công ty sở hữu giải pháp
  8. Công ty và cộng đồng cùng có lợi

Đây là nguyên tắc chung của tất cả các dự án crowdsourcing, dù trong từng dự án cụ thể, mô hình này có thể biến thể đi đôi chút.

Các bạn có thể tự hỏi, tại sao mô hình crowdsourcing này hoạt động tốt đến mức đáng ngạc nhiên như vậy, khi chúng ta gần như có một sự “bùng nổ” về các mô hình crowdsourcing. Từ Google, Wikipedia, Youtube, Flickr…cho đến các website dự án của một số tập đoàn lớn như Dell, đâu đâu cũng thấy có ứng dụng của crowdsourcing (bạn đọc muốn phân tích kỹ mô hình của các dự án trên ứng dụng Crowdsourcing như thế nào có thể thảo luận trên topic support tại diễn đàn MES Lab.). Câu trả lời nằm ở các động lực của cộng đồng khi tham gia một dự án crowdsourcing. Các động lực này được tôi phân tích trong một bài báo mang tên “Crowd Participation Pattern in the Phases of a Product Development Process that Utilizes Crowdsourcing” (Mẫu tham gia của cộng đồng vào các giai đoạn của một dự án phát triển sản phẩm ứng dụng crowdsourcing) đăng trên tạp chí Industrial Engineering & Management Systems vào tháng 9/2012. Các động lực này bao gồm:

Giải thưởng tài chính

Trong phần lớn các dự án crowdsourcing, người đưa ra giải pháp hữu ích thường được thưởng bằng tiền hoặc những phần thưởng có thể quy ra tiền. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy các cá nhân trong cộng đồng tham gia vào các dự án crowdsourcing. Đơn cử như ở dự án Mechanical Turk của Amazon (mturk.com), những người tham gia sẽ thực hiện các công việc nhỏ, đơn giản mà website thay mặt công ty đưa lên. Những người này sẽ kiếm được một số tiền nhỏ tương ứng với khối lượng công việc họ đã làm. Rất nhiều người tham gia và dần dần coi đây là một công việc kiếm tiền nghiêm túc của mình. Tương tự là với trường hợp của Threadless, nhiều người đã tập trung hẳn vào việc thiết kế các mẫu áo phông để kiếm thu nhập. Innocentive.com cũng vậy.

Danh tiếng và uy tín

Bên cạnh giải thưởng về tài chính, danh tiếng và uy tín trong cộng đồng cũng là một động lực thúc đẩy các cá nhân tham gia các dự án crowdsourcing. Ví dụ như khi tham gia Yahoo! Answer hay các diễn đàn giải đáp online, người trả lời các câu hỏi sẽ nhận được “điểm” hay các “likes”, “thanks”…Những phần thưởng này khi được tích lũy đủ nhiều sẽ làm nên danh tiếng cho cá nhân đó và góp phần xây dựng thương hiệu cho bản thân họ. Đây là một hình thức khác của “giải thưởng”.

Cơ hội

Những người khác lại coi “cơ hội” như là động lực chính khi tham gia các dự án crowdsourcing. Các dự án crowdsourcing chính là nơi mà người tham gia có thể thể hiện tốt nhất khả năng của bản thân về một lĩnh vực nào đó, từ đó họ có thể nhận được sự chú ý từ phía cộng đồng hay khách hàng tiềm năng. Đây chính là cơ hội của họ để biến năng lực thành doanh thu thực sự. Những nơi như MES Lab. (cộng đồng kỹ thuật) hay Flickr (chia sẻ ảnh) hoặc Youtube (chia sẻ video) là những ví dụ cho việc thành viên có thể tự tạo ra cơ hội khi tham gia.

Niềm vui

Đôi khi, đối với một số người, việc tham gia đóng góp ý kiến, ý tưởng, bình luận cải tiến sản phẩm…chỉ đơn thuần là vị họ thấy thích và tìm được niềm vui trong việc đó. Facebook là một trang web mà nội dung được xây dựng hoàn toàn bởi các thành viên, những người không nhận bất kỳ khoản tiền nào để đăng status, ảnh, video…lên website. Họ thấy vui và họ tham gia.

Mong muốn cống hiến

Wikipeadia – trang bách khoa toàn thư mở với nội dung chất lượng – là trang web mà kiến thức chia sẻ được tạo bởi các thành viên cộng đồng. Đây là mô hình crowdsourcing khơi dậy mong muốn cống hiến trong các cá nhân tích cực. Những người viết bài mong muốn đóng góp kiến thức của mình cho xã hội mà không đòi hỏi thu nhập hay bất kỳ hình thức giải thưởng nào.

MES LAB

To Top