Toàn cảnh về “R&D” ở Việt Nam: Đa dạng ứng dụng thiết kế, phát triển sản phẩm
Tháng Sáu 23, 2020

The Insider's ViewToàn cảnh về “R&D” ở Việt Nam: Đa dạng ứng dụng thiết kế, phát triển sản phẩm

Góc nhìn về ứng dụng của R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm trong các ngành khác nhau và bức tranh tổng thể tại Việt Nam.
https://meslab.vn/wp-content/uploads/2020/06/thoi-cua-rd-muon-mat-ung-dung-thiet-ke-phat-trien-san-pham-san-xuat-phu-tro-1-1024x682.jpg

Mục lục bài viết

  1. R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm là gì?
  2. Các trường phái tiếp cận; ảnh hưởng của kỹ thuật Phát triển sản phẩm và bức tranh Phát triển sản phẩm, R&D tại Việt Nam
  3. Lời kết
  4. Tham khảo

R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm là gì?

R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm trong ngành sản xuất hàng gia dụng

Làm việc tại một doanh nghiệp sản xuất quạt điện, công việc của Thành Nam là thiết kế cơ khí, tối ưu kết cấu của quạt. Mục tiêu công việc của anh là sản phẩm vận hành ổn định, tin cậy như dự kiến. Ngoài ra, thiết kế còn cần sử dụng các linh kiện sao cho hợp lý để giảm thiểu chi phí chế tạo khuôn mẫu, giữ các vật tư trong định mức, đảm bảo tính cạnh tranh về kinh tế của sản phẩm sau này. Công việc đúng chuyên môn được đào tạo mang lại động lực và sự say mê cho Nam nhưng đôi khi, những khúc mắc trong công việc, liên quan đến các vấn đề ngoài-chuyên-môn khiến anh mệt mỏi.

Ngành sản xuất hàng gia dụng có cần R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm không?

Dù không gọi tên bằng thuật ngữ chính thống, những doanh nghiệp sản xuất hàng gia dụng như công ty của Nam là nơi ứng dụng các kiến thức và phương pháp, công cụ của Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D nhiều nhất và cũng dễ thấy nhất.

Ở các công ty như của Nam ở nước ta, phần việc Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D thường được giao cho phòng kỹ thuật, phòng thiết kế hoặc bộ phận “R&D” đảm nhiệm. Khái niệm “R&D” được ngầm hiểu là đổi mới, cải tiến, tối ưu hóa,…làm cho các sản phẩm tốt hơn so với trước. Về thực chất, như sẽ phân tích ở phần dưới, “R&D” ở Việt Nam chủ yếu nghiêng về “D” – Development, tức là “phát triển”, cụ thể là phát triển sản phẩm. Và “Thiết kế” là công việc nằm trong nhiệm vụ “Phát triển sản phẩm” này.

Các sản phẩm gia dụng (home appliances) và sản phẩm cho nhà bếp (kitchen appliances) ra đời nhờ ứng dụng rất nhiều các kỹ thuật của Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D. Ảnh: Pexels/Jean van der Meulen.

R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm trong ngành công nghiệp phụ trợ

Khác với Nam, khi sản phẩm là một thương phẩm hoàn chỉnh, Tú mới ra trường và “sản phẩm” của làm việc là vỏ hộp số xe máy – là một “linh kiện” nếu nhìn dưới góc nhìn của Nam. Công ty của Tú là một đơn vị FDI trong ngành công nghiệp phụ trợ, đã vào Việt Nam khoảng hơn 10 năm. Khách hàng, các nhà sản xuất xe máy, sẽ gửi hộp số – bóc tách từ thiết kế tổng của một chiếc xe hoàn chỉnh – đến công ty của Tú để đặt gia công.

Nhiệm vụ của Tú là xem xét thiết kế khách hàng gửi và xem khả năng gia công có ra được kết quả như yêu cầu hay không. Nếu có, Tú và nhóm sẽ đề xuất phương án gia công – thường là đúc nhôm và gia công tinh sau đó. Nếu xuất hiện khó khăn với công nghệ gia công, Tú sẽ báo cáo để phản hồi với khách hàng và đề xuất chỉnh sửa thiết kế để phê duyệt.

Để đề xuất được các điều chỉnh thiết kế hợp lý, Tú và nhóm của mình phải hiểu cấu tạo toàn bộ chiếc xe cũng như cách các bộ phận khớp nối với nhau, và cả ý định của nhà sản xuất với mẫu xe sắp hình thành. Trong rất nhiều trường hợp, team của Tú đề xuất những chỉnh sửa giúp khách hàng tối ưu thiết kế và tiết kiệm khá nhiều chi phí.

Ngành sản xuất phụ trợ có cần R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm không?

Nhiều người làm trong và ngoài ngành sản xuất phụ trợ thường nghĩ rằng: với sản phẩm phụ trợ, thường thì các công ty, các xưởng nhận gia công theo yêu cầu từ khách hàng nên không cần R&D hay phát triển sản phẩm hoặc thậm chí, không cần sâu về thiết kế mà chỉ cần tập trung làm tốt phương án gia công. Quan niệm này không đúng. Bởi vì nhà sản xuất – khách hàng đặt hàng chi tiết phụ trợ – vẫn cần có các góc nhìn, ý kiến từ bên ngoài để giúp họ điều chỉnh, tối ưu hơn nữa thiết kế của mình.

Giữa một đơn vị gia công chỉ đơn thuần làm theo yêu cầu và một đơn vị gia công có thể giúp tối ưu thiết kế, tiết kiệm chi phí thì khách hàng lựa chọn ai là câu hỏi không khó để trả lời. Thực tế cho thấy, trong nhiều trường hợp, đơn vị gia công thậm chí đóng góp các đề xuất giúp cách mạng hóa sản phẩm với những cải tiến đột phá từ kinh nghiệm lâu năm của họ.

Hơn thế nữa, như sau sẽ trình bày, khi đơn vị gia công nắm vững quy trình và dòng chảy dự án phát triển sản phẩm một cách tổng thể, việc phối hợp với khách hàng cũng sẽ tốt hơn, tiến độ đảm bảo hơn và hàng hóa làm ra có mức tồn kho ít hơn. Trong khuôn khổ khái niệm Phát triển sản phẩm, nếu đơn vị gia công phụ trợ hiểu được các kỹ thuật nắm bắt nhu cầu người sử dụng thì họ sẽ có các đề xuất cải tiến xác đáng hơn, góp phần vào thành công chung của sản phẩm hoàn chỉnh.

Ngoài ra, các kỹ thuật tạo dựng concept công nghệ, tối ưu hóa thiết kế, tạo mẫu và thử nghiệm, đánh giá,…là điều mà các kỹ sư của các đơn vị gia công cần dùng hàng ngày trong công việc.

Và tất cả những hạng mục này là phạm vi ứng dụng của Thiết kế và Phát triển sản phẩm.

Các nhà sản xuất phụ trợ (các đơn vị gia công) hoàn toàn có thể đóng góp to lớn hơn vào thành công của dự án sản phẩm hoàn chỉnh bằng cách nghiên cứu, đề xuất các điều chỉnh, cải tiến thiết kế linh kiện và qua đó nâng cao giá trị tạo ra cho khách hàng. Ảnh: Pexels/Pok Rie.

R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm trong ngành bao bì F&B

Lan làm việc cho một công ty thiết kế, là agency của nhiều nhà sản xuất F&B lớn. Team dự án của Lan được giao lên concept và hoàn thiện thiết kế của các mẫu bao bì cho sản phẩm đồ uống phục vụ chủ yếu cho giới trẻ năng động. Ai đó có thể nghĩ rằng việc “vẽ” các hình ảnh đồ họa trên lon, chai là khá đơn giản mà mang nặng tính “hoa tay”. Nhưng, là người trong ngành, Lan biết câu chuyện không đơn giản như vậy.

Bao bì là điểm chạm đầu tiên của sản phẩm F&B với khách hàng nên đặt hình ảnh, thông điệp nào vào đó là một câu hỏi cực kỳ hóc búa. Nó đòi hỏi sự nghiên cứu, quan sát và phân tích rất chi tiết và cụ thể về thói quen, sở thích, xu hướng khẩu vị,…của người tiêu dùng.

Ngành thiết kế bao bì có cần R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm không?

Là một sản phẩm có mức độ kết cấu thấp hoặc gần như phi-kết-cấu về mặt cơ khí, tuy nhiên, không vì thế mà các sản phẩm của Lan không cần R&D hay “phát triển“. Ngược lại, những kỹ thuật tối quan trọng trong Phát triển sản phẩm được ứng dụng rất hiệu quả ở lĩnh vực bao bì này.

Có thể kể đến các kỹ thuật của Phát triển sản phẩm mà team của Lan sử dụng như: đồng cảm với khách hàng để nắm bắt nhu cầu của họ; lên kế hoạch và quản lý dự án thiết kế; tạo dựng và lựa chọn mẫu concept, tạo mẫu và thử nghiệm sản phẩm; thiết kế công nghiệp, UI/UX; quản lý thông số sản phẩm và dữ liệu thiết kế; thiết kế sản phẩm thân thiện môi trường; sở hữu trí tuệ của thiết kế;…

Chưa kể, các dự án phát triển sản phẩm, R&D nghiêm túc về lĩnh vực bao bì có thể tạo ra các thiết kế khác biệt thực sự về kiểu dáng, truyền đạt thông tin và trải nghiệm người dùng, đôi khi quyết định lớn đến thành công của sản phẩm.

Dấu ấn của R&D, Phát triển sản phẩm là rất đậm nét trong các dự án thiết kế bao bì ngành F&B. Ảnh: Pexels/Buenosia Carol.

Liên quan đến lĩnh vực bao bì sản phẩm, R&D có thể dẫn đến các ý tưởng đột phá, hỗ trợ hiệu quả cho marketing/branding và cả bán hàng như chiến dịch “2nd life“.

Chiến dịch “2nd life” của Coca-Cola đạt hiệu ứng rất tốt nhờ ý tưởng làm ra các “nắp chai” có công dụng khác nhau và tặng cho khách hàng. Ảnh: Coca-cola/Bored Panda.

Ở Việt Nam, Thiết kế & Phát triển sản phẩm, R&D được hiểu như thế nào?

Ở Việt Nam, đang có một sự “đánh đồng” giữa R&DPhát triển sản phẩm. Mục tiêu của R&D là làm ra công nghệ mới, phương án kỹ thuật mới, từ đó ra được các hướng/ý tưởng sản phẩm mới, các concept mới cũng như thử nghiệm, đánh giá các “kết quả” này.

Mục tiêu của Phát triển sản phẩm là sử dụng các thành quả đã có (hoặc tạo ra bằng R&D) để kết hợp với các ý tưởng kinh doanh, nghiên cứu thị trường, đánh giá khả thi, cân đối nguồn lực, tổ chức thiết kế, tạo mẫu, thu nhận ý kiến đóng góp sau thử nghiệm, tinh chỉnh thiết kế, bóc tách chi tiết cho sản xuất để làm ra sản phẩm và hướng dẫn quản lý chất lượng, chuẩn bị cho khâu hỗ trợ sau bán hàng, kế hoạch tái chế sản phẩm.

Phân biệt các khái niệm R&D và NPD (New Product Development – Phát triển sản phẩm mới). Ảnh từ tài liệu “RDI ToolKit Advanced Edition (2019)” – MES LAB.

Ngoài khác biệt về phạm vi mục tiêu, còn có một điểm khác biệt cơ bản: Phát triển sản phẩm mang tính logic, quy trình và kết quả đầu ra của nó là có thể dự kiến được. Một dự án Phát triển sản phẩm mới sẽ thường kết thúc sau một khoảng thời gian nhất định. Ở khía cạnh khác, một dự án R&D rất khó có thể chắc chắn về kết quả đầu ra và cách làm R&D cũng khó “áp” quy trình vào hơn (Tuy nhiên, vẫn có thể thực hiện được ở mức độ nào đó.).

Do R&D có đầu ra tương đối “bất định” và thường chỉ có kết quả sau thời gian dài (nhiều năm) nên đầu tư cho R&D là đầu tư lâu dài và có chút mạo hiểm. R&D ở các nước phát triển đã là khái niệm phổ biến và được đầu tư bài bản. Ở Việt Nam, do điều kiện tích lũy tư bản trên bình diện chung còn hạn chế và do nền tảng khoa học kỹ thuật chưa sâu nên làm R&D bài bản như các nước tiên tiến là khá khó. Chỉ một số ít doanh nghiệp lớn nội địa và các doanh nghiệp FDI mới đầu tư được cho R&D ở tầm đáng kể.

Ở Việt Nam, có cần đầu tư cho R&D, Thiết kế và Phát triển sản phẩm không?

Tuy vậy, các doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu nhận ra tầm quan trọng của R&D và Phát triển sản phẩm và đã bắt đầu đầu tư cho mảng này. Các hoạt động thường xoay quanh cải tiến công nghệ, giải mã công nghệ nhập ngoại, cải tiến sản phẩm, phát triển sản phẩm mới,…bên cạnh một số ít đơn vị làm R&D đúng nghĩa một cách bài bản từ gốc.

Và tất cả các hoạt động nói trên thường được gộp chung vào là…”R&D”. Vậy nên, khi nói “R&D” tại Việt Nam, chúng ta hiểu nó thiên về cải tiến, về sản phẩm. Đây cũng là một chiến lược hợp lý cho các doanh nghiệp Việt. Bởi vì, sau khi có nguồn thu từ các hoạt động đổi mới, cải tiến, phát triển sản phẩm mới, doanh nghiệp sẽ dần đầu tư ngược trở lại cho các nghiên cứu cơ bản hơn – chính là R&D theo chiều sâu.

Đây cũng là con đường mà nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đã đi trong suốt những năm nửa sau thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21 và được chứng minh là đúng đắn cho sự phát triển quốc gia.

Vai trò và phạm vi của Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D

Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D có quan trọng với doanh nghiệp không?

Không khó để tìm câu trả lời cho câu hỏi này.

Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D là làm những gì?

Các trường phái tiếp cận; ảnh hưởng của kỹ thuật Phát triển sản phẩm và bức tranh Phát triển sản phẩm, R&D tại Việt Nam

Các cách tiếp cận Phát triển sản phẩm khác nhau

Ảnh hưởng của “Phát triển sản phẩm” đến các lĩnh vực khác nhau

Bức tranh ứng dụng Phát triển sản phẩm, R&D tại Việt Nam

Setup bộ phận Phát triển sản phẩm, R&D như thế nào?

Tương lai của nghề Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D?

Tìm kiếm thông tin, tài liệu về Thiết kế, Phát triển sản phẩm, R&D ở đâu?

Lời kết

Tham khảo

Leave a Reply

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.