Ứng dụng

Thiết kế công nghiệp P2

Bài viết này được trích từ bộ sách “Thiết kế và phát triển sản phẩm” nhằm chia sẻ kiến thức về Thiết kế, Nghiên cứu & Phát triển tới cộng đồng. Nội dung các bài viết chỉ dừng ở mức cơ bản, các bài chuyên sâu hơn xin xem ở link https://meslab.vn/rdi

Đối với các khách hàng đã mua sách cũ, MES LAB có chương trình hoàn tiền mua sách khi đặt mua tài liệu mới. Chi tiết xin xem tại https://meslab.vn/rdi-toolkit

Ảnh hưởng của Thiết kế công nghiệp

Thiết kế công nghiệp có ảnh hưởng lớn đến sản phẩm. Ảnh hưởng này thể hiện qua 2 khía cạnh chính: Ergonomics (Công thái học) và Aesthetics (Thẩm mỹ).

Ergonomics

Ergonomics được hiểu là những yếu tố giúp cho sản phẩm “phù hợp” với người dùng về mặt hình thể, tâm lý, thói quen…Ở khía cạnh này, Thiết kế công nghiệp giúp cho sản phẩm dễ sử dụng, dễ bảo trì, bảo dưỡng. Thiết kế công nghiệp cũng giúp cho việc tương tác giữa người dùng và sản phẩm trở nên tiện lợi như đã đề cập ở phần trên. Sự tiện lợi này có được nhờ việc tinh giản giao diện và hợp lý hóa các thao tác, tối đa hóa việc sử dụng các thao tác quen và hạn chế việc người dùng phải thực hiện các thao tác lạ, khó. Thiết kế công nghiệp tốt cũng giúp cho sản phẩm trở nên an toàn, như đã nêu.

Một trong những chủ đề lớn và quan trọng của egonomics ngày nay là thiết kế các đồ dùng văn phòng như bàn, ghế dựa…là những sản phẩm mà rất nhiều người dành nhiều thời gian sử dụng hàng ngày. Hình 10.10 giúp các bạn hình dung về ergonomics trong các sản phẩm như thế này.

Thiết kế ergonomics của bộ bàn “Envelop desk” giúp người dùng làm việc thoải mái hơn. Nguồn: hermanmiller.com.

Aesthetics

Về khía cạnh thẩm mỹ, Thiết kế công nghiệp mang đến cho sản phẩm sự nổi bật về “vẻ đẹp”, sự khác biệt về hình ảnh (nếu cần). Thiết kế công nghiệp làm cho sản phẩm trở thành thứ mà khách hàng muốn có, cần phải có. Nó còn mang lại cho người dùng sự tự hào khi sở hữu sản phẩm mang tính thời trang, biểu tượng, thể hiện đẳng cấp.

Với những sản phẩm đơn giản như cốc, chén, văn phòng phẩm, yếu tố thẩm mỹ thúc đẩy khách hàng muốn có sản phẩm. Với những sản phẩm xa xỉ như những chiếc túi Hermes Birkins có giá hàng trăm triệu đồng (theo tỷ giá năm 2013), yếu tố thẩm mỹ còn thể hiện tác dụng mạnh hơn: thôi thúc khách hàng mua sản phẩm vì sự tự hào khi được sở hữu những tuyệt phẩm mang tính biểu tượng, đẳng cấp và sự khác biệt.

Một ví dụ khác cho việc khách hàng tự hào khi sở hữu sản phẩm là điện thoại iPhone của Apple.

Ngoài ra, xét ở khía cạnh nội tại, tính thẩm mỹ của sản phẩm góp phần lớn vào việc tạp cảm hứng sáng tạo và động lực cho nhóm thiết kế.

Dấu ấn của Thiết kế công nghiệp

Hơn cả ảnh hưởng, dấu ấn (impact) của Thiết kế công nghiệp lên sản phẩm cũng rất đậm nét. Thiết kế công nghiệp phát sinh chi phí (dành cho bản thân nó) và làm thay đổi chi phí chế tạo sản phẩm sau khi áp dụng (thường là giảm đi). Bên cạnh đó, do việc triển khai Thiết kế công nghệ, sản phẩm sẽ gánh thêm chi phí về thời gian.

Dấu ấn của Thiết kế công nghiệp lên sản phẩm còn thể hiện ở chỗ nó giúp định vị giá trị của thương hiệu và của doanh nghiệp. Apple, Rolex hay Dyson là những công ty đã tạo dựng hình ảnh vững chắc trong tâm trí khách hàng bằng những sản  phẩm mang đặc trưng riêng của mình. Những đặc trưng riêng này có được là nhờ Thiết kế công nghiệp. Ngày nay, khi nói đến điện thoại thông minh có thiết kế thời trang và giao diện sáng tạo, người ta nghĩ ngay đến iPhone. Tương tự như vậy, với các sản phẩm gia dụng có thiết kế ấn tượng, Dyson là một cái tên luôn được nghĩ đến và nhắc đến đầu tiên.

Chi phí dành cho Thiết kế Công nghiệp

Chi phí dành cho Thiết kế công nghiệp rất khác nhau, tùy thuộc quy mô dự án và đặc thù sản phẩm. Chúng ta sẽ xem xét hai chỉ tiêu chi phí: Tỷ lệ chi phí và Tổng chi phí dành cho Thiết kế công nghiệp cho mỗi dự án phát triển sản phẩm.

Tỷ lệ chi phí dành cho Thiết kế công nghiệp

Tỷ lệ này rất đa dạng. Với những sản phẩm nhỏ nhưng có độ “tinh” và đòi hỏi công nghệ, an toàn và chính xác cao, tỷ lệ chi phí cho Thiết kế công nghiệp khá lớn. Ví dụ về những sản phẩm này bao gồm: thiết bị y tế cầm tay (khoảng 30%), các loại máy tính và thiết bị ngoại vi (10%), điện thoại di động (dưới 10%). Tỷ lệ chi phí dành cho các sản phẩm “thô” (yêu cầu thấp) hoặc lớn (tổng kinh phí lớn) thì thấp hơn. Các sản phẩm lớn thường dành dưới 10% tổng kinh phí cho Thiết kế công nghiệp: máy móc thực phẩm (khoảng 2%), dụng cụ cầm tay (khoảng 5%), ô tô (khoảng 2%) và máy bay (khoảng 1%).

Tổng chi phí dành cho Thiết kế công nghiệp

Tổng chi phí cho Thiết kế công nghiệp có sự khác biệt rất lớn giữa các dự án sản phẩm. Với những sản phẩm “thô” như máy móc sản xuất thực phẩm hay dụng cụ cầm tay, kinh phí thường dưới 100 nghìn USD cho mỗi dự án. Với các dự án sản phẩm thiết bị y tế hay điện thoại, kinh phí có thể dao động từ trên 100 nghìn USD đến cỡ vài triệu USD. Những dự án phát triển ô tô có thể tiêu tốn hàng chục triệu USD cho Thiết kế công nghiệp và con số lên đến vài trăm triệu USD với sản phẩm máy bay.

Thiết kế công nghiệp trong quá trình phát triển sản phẩm

Trong dự án sản phẩm, Thiết kế công nghiệp được thực hiện ở nhiều giai đoạn với các mức độ khác nhau. Các giai đoạn có liên quan đến Thiết kế công nghiệp bao gồm: Khảo sát nhu cầu khách hàng, Tạo và lựa chọn concept, Thử nghiệm concept, Thiết kế cấp độ hệ thống, Thiết kế chi tiết.

Khảo sát nhu cầu khách hàng

Ở giai đoạn này, Thiết kế công nghiệp hỗ trợ Marketing để xác định nhu cầu khách hàng. Trong công tác khảo sát, nhóm thảo luận (focus group) có thể có mặt kỹ sư thiết kế công nghiệp. Việc tổ chức nhóm thảo luận có thể tham khảo ở chương 5 (Tập 1).

Tạo và lựa chọn concept

Thiết kế công nghiệp kết hợp cùng Marketing và Thiết kế kỹ thuật giúp cho nhóm thiết kế không bỏ sót các yếu tố về an toàn, ergonomics và giao diện người dùng khi tạo và lựa chọn concept.

Thử nghiệm concept

Thiết kế công nghiệp giúp tạo ra các mẫu prototype để giới thiệu và thăm dò ý kiến phản hồi của khách hàng.

Thiết kế cấp độ hệ thống

Thiết kế công nghiệp giúp kiểm tra mức độ tối ưu của các kiến trúc sản phẩm, loại bỏ những kiến trúc không hợp lý và cải tiến những kiến trúc tốt để chuẩn bị thiết kế chi tiết.

Thiết kế chi tiết

Ở giai đoạn này, Thiết kế công nghiệp giúp tạo hình dáng bên ngoài của sản phẩm, nâng cao tính thẩm mỹ, đảm bảo ergonomics, thiết kế bao bì, trang trí sản phẩm.

Tùy theo đặc thù sản phẩm mà Thiết kế công nghiệp có thể tham gia vào sớm hay muộn trong quá trình phát triển. Với các sản phẩm thiên về công nghệ (điện thoại, máy tính xách tay, ổ cứng…) thì Thiết kế công nghiệp thường được áp dụng muộn hơn. Ví dụ, ở khâu Khảo sát nhu cầu khách hàng (sớm) của sản phẩm công nghệ, hầu như vai trò của Thiết kế công nghiệp là không đáng kể. Với các sản phẩm nhạy cảm với người dùng như bàn ghế, đồng hồ, máy pha cà phê…thì vai trò của Thiết kế công nghiệp thể hiện ngay từ những khâu đầu tiên.

Các bạn có thể cùng thảo luận nguyên nhân của sự khác biệt trên tại topic support trên diễn đàn MES Lab.

Đánh giá Thiết kế công nghiệp

Để đánh giá kết quả của quá trình Thiết kế công nghiệp có tốt hay không, người ta sử dụng bộ 5 tiêu chí: Chất lượng giao diện, Sự hấp dẫn với người dùng, Khả năng bảo trì, Sử dụng tài nguyên và Sự khác biệt về trải nghiệm.

Mỗi tiêu chí sẽ được đánh giá ở các mức Thấp, Trung bình, Cao hoặc được cho điểm theo thang từ 0 đến 10. Cụ thể các tiêu chí như sau:

Chất lượng giao diện

Chất lượng giao diện phản ánh ở việc sản phẩm có dễ dùng và người dùng có thoải mái khi thao tác hay không, họ có phải thao tác quá nhiều để thực hiện một chức năng hay không…

Sức hấp dẫn người dùng

Tiêu chí này thể hiện ở việc sản phẩm có lôi cuốn người dùng hay không, có tạo cho họ cảm xúc đặc biệt và sự yêu thích hay không, có làm cho họ muốn sở hữu và xa hơn nữa là tự hào khi sở hữu sản phẩm hay không?

Khả năng bảo trì

Khả năng bảo trì, sửa chữa sản phẩm được thể hiện ở việc sản phẩm có bền bỉ và “khó hỏng” hay không, khi xảy ra hỏng có dễ dàng sửa chữa hay không, khi một bộ phận bị hư hỏng thì có thể thay thế được mà không cần mua sản phẩm mới hay không?

Sử dụng tài nguyên

Tiêu chí này thể hiện thông qua việc sản phẩm sử dụng các vật liệu đáp ứng yêu cầu của gia công chế tạo, thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng. Hơn nữa, khi sử dụng, sản phẩm không tiêu hao hay lãng phí quá nhiều nhiên liệu, năng lượng…

Sự khác biệt

Tiêu chí này được đo lường thông qua việc thiết kế của sản phẩm có độc đáo hay không, sản phẩm có những gì khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh.

Việc chấm điểm có thể thực hiện trong nội bộ nhóm thiết kế hoặc mời chuyên gia đánh giá hoặc đưa lên web để người dùng tham gia đánh giá. Với mỗi tiêu chí trên, sản phẩm tích lũy được một số điểm nhất định. Tổng số điểm này sẽ cho biết kết quả đánh giá sản phẩm về mặt Thiết kế Công nghiệp.

Nếu muốn so sánh về mặt Thiết kế công nghiệp với sản phẩm của đối thủ, nhóm thiết kế có thể “chấm điểm” sản phẩm của đối thủ theo cách tương tự và so sánh điểm số với nhau.

MES LAB

To Top