Lưu trữ (Archives)

Nâng cao giá trị nhờ tăng cường tỷ phần hoạt động sáng tạo

Hôm nay tình cờ tôi đọc được bài viết cũ trên trang web của Forbes. Bài viết từ năm 2011, có tiêu đề “China Makes Almost Nothing Out of Apple’s iPads and iPhones” nghĩa như là “Trung Quốc hầu như không (làm ra) kiếm được gì từ iPad và iPhone” (lắp ráp tại TQ)

Bài viết này cũng kết luận về tương quan giữa “Sản xuất/Chế tạo/Gia công” (Manufacturing) và “Thiết kế” (Design) trong thế kỷ 21. Tất nhiên các lập luận và kết luận trong bài này phản ánh quan điểm của tác giả và người đọc không nhất thiết phải có cùng quan điểm.

Vậy, nội dung bài viết như thế nào?

Đại ý bài viết phân tích 2 biểu đồ sau về cơ cấu giá của các sản phẩm đình đám là iPad và iPhone được lắp ráp tại TQ:

Cơ cấu giá trị iPhone. Nguồn: Forbes
Cơ cấu giá trị iPhone. Nguồn: Forbes, 2010
Cơ cấu giá trị iPad. Nguồn: Forbes
Cơ cấu giá trị iPad. Nguồn: Forbes, 2010

Nhìn vào biểu đồ, chúng ta có thể thấy ngay, tỷ phần “gia công, lắp ráp” của Trung Quốc so với tổng giá thành sản phẩm là rất ít, chỉ khoảng 2%. Điều này có nghĩa là, dù mang tiếng Made in China nhưng phần thu được của TQ quá bé. Nhìn vào biểu đồ một lần nữa, chúng ta có thể thấy lợi nhuận của Apple (Thiết kế, Bán hàng,…) chiếm 30% (iPad, 2011) đến 58.5% (iPhone, 2010), nghĩa là phần liên quan đến “phi-máy móc” nhiều gấp 15 đến 30 lần phần “máy móc, nhân công” của Trung Quốc được hưởng. Bạn có thể thấy vì sao các nước phát triển họ muốn mở công xưởng ở TQ, VN hay các nước đang phát triển đến thế. Vì họ giữ lại hết những phần sáng tạo, giá trị gia tăng cao,…và chỉ cho các công xưởng này những phần ít ỏi.

Bài báo cũng nêu lên rằng, về đại đa số trên bình diện toàn cầu, phần “Manufacturing” có xu hướng trả lương rẻ hơn phần “Design”. Tất nhiên, ở một số nơi, đặc biệt là các nước phát triển như Mỹ, Anh,…lương cho Manufacturing vẫn có những chỗ rất cao, nhưng về số lượng nhân công làm việc, số người nhận được mức “rất cao” đó không phải là nhiều, và nó cũng đòi hỏi không chỉ có Manufacturing đơn thuần, nó còn đòi hỏi cả sự sáng tạo, độ khó và độ unique trong đó.

Kết luận của bài báo là: Manufacturing thuộc về thế kỷ trước, thế kỷ này cần những thứ mang lại giá tri cao hơn như là design hay innovation.

Nhìn vào sự phát triển hiện tại ở Việt Nam, do mức độ của ngành cơ khí, chế tạo,…vẫn chủ yếu là gia công, lắp ráp,…nên phần lớn kỹ sư ngành này tập trung vào mảng Manufacturing. Dù lương thấp (so với kỳ vọng dài hạn) nhưng điều này có vẻ hợp lý trong bức tranh chung của công nghiệp Việt Nam (nhiều việc hơn & làm ngay được). Tuy nhiên, nhìn vào bài học TQ, nếu bạn/các bạn muốn hướng đến tương lai dài hạn, khi Việt Nam ở mức phát triển cao hơn hoặc đơn giản bạn muốn tham gia vào “chỗ” có thể tạo ra giá trị cao hơn, hãy nghĩ đến “design” và “innovation”.

Nova @ MES Lab. R&D

Bonus: Phiên bản Việt hóa của iPad, 2010 (Click để xem hình gốc)

10264053_816603928351092_4658495629921253299_o