Khảo sát doanh nghiệp về R&D – Mức độ hiểu biết về R&D trong các doanh nghiệp tại Việt Nam đang ở ngưỡng nào
Tháng Mười Một 6, 2019

Look FurtherKhảo sát doanh nghiệp về R&D – Mức độ hiểu biết về R&D trong các doanh nghiệp tại Việt Nam đang ở ngưỡng nào

https://meslab.vn/wp-content/uploads/2019/11/image.png

Bài viết này nằm nhằm bổ trợ cho các nội dung của chương 1, tài liệu RDI ToolKit.

Hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với các doanh nghiệp, có thể tạo đột phá trong sản xuất, tạo ra sản phẩm mới, công nghệ mới đáp ứng nhu cầu thị trường. Thế nhưng, hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam chưa quan tâm nhiều tới hoạt động R&D, khiến họ khó giành thế chủ động trước sự cạnh tranh của doanh nghiệp nước ngoài.

Ảnh: smallbusiness.co.uk

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Đây là nhóm doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2017, cả nước có 507.860 DNNVV, chiếm 98,1% tổng số DN cả nước. Nhìn chung, các doanh nghiệp Việt Nam có kiến thức, bằng sáng chế nhưng ít khi áp dụng những nghiên cứu mới vào quá trình hoạt động dẫn đến không tạo được sự đổi mới.

Đa số các doanh nghiệp Việt Nam chưa có tổ chức R&D, chưa chủ động trong hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ, phát triển sản phẩm, dịch vụ và các hoạt động đổi mới sáng tạo để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong khi tại nhiều nước trên thế giới, các doanh nghiệp (DN) luôn coi hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) là bộ phận không thể thiếu, đầu tư ít nhất 9% lợi nhuận từ bán hàng dành cho R&D. Còn tại Việt Nam, các khảo sát và đánh giá cho thấy tỷ lệ đầu tư cho R&D chỉ dưới 1%/tổng doanh thu. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới năm 2017 cho thấy, các doanh nghiệp Việt Nam chỉ chi khoảng 1,6% doanh thu hằng năm cho R&D, trong khi tỷ lệ này ở Malaysia là 2,6% và Lào là 14,5%. Kết quả này cho thấy số lượng các doanh nghiệp Việt Nam chưa quan tâm đến các hoạt động R&D là rất lớn.

Doanh nghiệp lớn (vốn Việt Nam).

Trong thời đại công nghệ phát triển vô cùng mạnh mẽ như ngày nay, nhiều ngành của Việt Nam đang dần có nguy cơ bị đe dọa nếu như không bắt kịp với tiến độ phát triển của thế giới. Với ưu thế về nguồn lực, công nghệ và nhận thức được rằng việc đổi mới, sáng tạo về sản xuất sản phẩm và công nghệ quản trị là yếu tố then chốt trong quá trình phát triển, nhóm doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã dần có sự chú trọng vào đầu tư và phát triển hoạt động R&D tại doanh nghiệp.

Trên thực tế, chưa phải là nhiều, nhưng đầu tư vào hoạt động R&D ở VN đã bắt đầu tăng dần lên với sự xuất hiện của những tên tuổi lớn, đã có một số doanh nghiệp rất thành công từ việc coi trọng đầu tư cho R&D như Viettel. Tập đoàn này đã thành lập các viện nghiên cứu riêng hoạt động theo mô hình của các tập đoàn lớn trên thế giới. Mỗi năm, Viettel dành khoảng 4.500 tỷ đồng cho nghiên cứu phát triển. Có thể kể đến một tập đoàn lớn khác là VNPT. Để hỗ trợ hiện thực hóa chiến lược VNPT4.0, VNPT đã thực hiện các chương trình quan trọng về R&D. Theo đó, VNPT sẽ dành khoảng 300 triệu USD cho hoạt động Nghiên cứu và phát triển trong giai đoạn 2018 – 2025 với mục tiêu rút ngắn trong việc đưa dịch vụ ra thị trường. Trong thời gian gần đây tập đoàn Vingroup cũng đã đầu tư rất lớn vào R&D với việc thành lập những viện nghiên cứu dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện thoại thông minh, công nghiệp xe hơi.

Doanh nghiệp liên doanh, có vốn đầu tư nước ngoài.

Nhận thức được R&D là yếu tố quyết định thành công của tập đoàn theo hướng “đổi mới và sáng tạo”, luôn đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và thế giới.  Các doanh nghiệp liên doanh và FDI có cái nhìn đúng đắn và tập trung đầu tư vào R&D nhiều hơn.

Samsung là một trong những doanh nghiệp chi “khủng” cho hoạt động R&D trên quy mô toàn cầu bao gồm cả Trung tâm đặt tại Việt Nam. Samsung nổi tiếng với chiến lược phát triển thần tốc, từ một thương hiệu điện tử không nổi tiếng, bằng việc tập trung nguồn lực vào R&D nên chỉ khoảng 10 năm, Samsung trở thành thương hiệu số 1 trên thị trường thế giới không chỉ trong lĩnh vực điện tử mà còn trong lĩnh vực viễn thông.

Tập đoàn Nissan có sự tập trung vào R&D tại Việt Nam từ rất sớm. Dù là quốc gia chưa có được một ngành công nghiệp ô tô đúng nghĩa, nhưng Nissan Techno Vietnam vẫn thu được những kết quả tốt trong hoạt động R&D. Năm 2001, Nissan Techno đã bắt đầu thành lập ra Nissan Techno Vietnam để tiến hành hoạt động R&D trong lĩnh vực ô tô ngay tại Hà Nội.

Kết luận:

R&D trong doanh nghiệp gắn bó mật thiết với việc tạo ra những sản phẩm và những công nghệ sản xuất mới nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và tác động đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tùy thuộc vào định hướng phát triển, nguồn lực, doanh nghiệp cần lựa chọn chiến lược triển khai R&D ưu tiên hơn về phần nghiên cứu hay phần phát triển sản phẩm để đảm bảo thời gian thu hồi vốn đủ ngắn và tái đầu tư.