Một số kiểu đai mới kết hợp ưu điểm của đai, xích và bánh răng

Đai dẹt, đai thang truyền động nhờ ma sát đã có từ xưa. Đai răng truyền động nhờ ăn khớp ra đời sau này. Lưu ý có đai trông giống đai răng nhưng vẫn làm việc nhờ ma sát. Ví dụ đai trong bộ truyền đai vô cấp tự động của xe máy Air Blade. Răng được làm chỉ để cho đai dễ uốn.

Xin giới thiệu một số kiểu mới theo hướng kết hợp các ưu điểm của đai, xích và bánh răng nêu trong sách “Mechanisms and Mechanical Devices” của Neil Sclater, Nicholas P. Chironis., 2001.

1. Đai xích (hình 1A). Đai có các đoạn cáp cách quãng quấn quanh các thanh ngang tạo khớp quay. Các thanh ngang vừa là chốt vừa là răng, khớp với răng của bánh đai. Toàn bộ đai được bọc chất dẻo chống ồn và mòn.

2. Đai chữ U (hình 1B). Dải thép không rỉ uốn thành chuỗi răng chữ U, đủ đàn hồi để uốn theo bánh đai có răng nhưng đủ cứng để không bị kéo dãn. Đai cũng được bọc một lớp chất dẻo chống ồn và mòn.

Hai loại đai trên là sáng chế của cơ quan Không gian Mỹ NASA dùng cho các khí cụ trên tàu không gian.

Hình 1

3. Đai vấu cầu (đai chuỗi hạt) (hình 2A).

Dây cáp thép hoặc sợi aramid bọc polyurethane, trên đó có đúc các quả hình cầu bằng chất dẻo thành chuỗi với bước chính xác đến 0,025 mm. Bánh đai có vành và các lỗ hình nón. Với kết cấu như vậy đai có thể đáp ứng các ứng dụng nêu trên hình 2:

Hình 2

B: truyền động với tỷ số truyền lớn.
C: cho phép truyền động giữa các bánh đai, dây đai lệch đến 20 độ.
D: truyền động giữa hai trục chéo nhau 90 độ.
E: truyền động giữa hai trục cắt nhau, cần máng dẫn gây mòn nên chỉ được tốc độ chậm.
F: truyền động giữa hai trục song song có vật chắn, cần máng dẫn gây mòn nên chỉ được tốc độ chậm.
G: Có thể gắn thêm các vấu lớn để gạt công tắc điều khiển.
H: biến chuyển động quay thành tịnh tiến qua lại chính xác.
I: chỉ dùng 1 đai để truyền chuyển động đến hai trục quay ngược chiều nhau.
J: biến chuyển động quay thành lắc chính xác.
L: quấn đai quanh vật, biến nó thành một bánh răng hay quạt răng để ăn khớp với bánh đai có lỗ côn.

4. Đai vấu cầu có chốt (hình 3).

Hình 3A: Tạo chốt ngang chìa ra hai bên vấu cầu: đai vấu cầu 2 chốt. Bánh đai giống bánh răng thẳng, có rãnh vòng ở giữa. Truyền động chính xác hơn vì đai bám bánh đai hơn.

Hình 3B: Tạo chốt ngang và chốt đứng từ vấu cầu: đai vấu cầu 4 chốt. Đai có thể dùng vào các ứng dụng nêu trên hình 2.

Hình 3

5. Đai 2 cáp có thanh ngang (đai tà vẹt) (hình 4). Hai dây cáp kim loại đặt song song có đúc các thanh ngang bằng chất dẻo. Bánh đai có răng như bánh răng thẳng, không cần có rãnh cho cáp vì cáp nằm hai bên.