Phát triển một ý tưởng tốt như thế nào?

Ý tưởng (idea) là thứ quý giá và vô cùng quan trọng trong sáng tạo. Chúng ta đã nghe rất nhiều đến “Tôi có ý tưởng…”, “Ý tưởng của tôi…”,…và đại loại thế nhưng liệu những điều đó đã thực sự là ý tưởng hay chỉ là những gì chợt lóe lên mà không có cơ sở vững chắc hoặc đơn giản là ý tưởng đó đã có từ lâu?

Ý tưởng tốt không đến dễ dàng

Làm thế nào để chúng ta phát triển các ý tưởng tốt?

Để có ý tưởng tốt có thể phát triển thành sản phẩm, dịch vụ cụ thể, chúng ta cần quá trình lọc và phản biện.

Lọc và phản biện nội tại

• Lọc: Tác giả “ý tưởng” cần scan trong toàn bộ hiểu biết của mình cũng như trên mạng, sách báo xem đã có ý tưởng tuơng tự của người khác hay chưa.
• Phản biện: Tác giả “ý tưởng” cần đưa ra các lập luận, các trường hợp khác nhau để thử bác bỏ ý tưởng, nếu không thể bác bỏ, ý tưởng có cơ may trở thành ý tưởng tốt. Đặc biệt lưu ý đến tính khả thi về kinh tế – kỹ thuật cũng như tính thực dụng của ý tưởng.

Lọc và phản biện ngoài

Tương tự như trên, lúc này tác giả ý tưởng cần trình bày nó với đồng sự/bạn bè/người khác…để nhận các ý kiến phản hồi, góp ý, xây dựng…để tinh chỉnh, hoàn thiện ý tưởng hoặc thay đổi cơ bản, nếu cần. Kinh nghiệm cho thấy, ý tưởng ban đầu không tốt hoặc đã có nhưng sau quá trình phản biện ngoài & xây dựng, ý tưởng tốt nảy sinh.

Quá trình lọc và phản biện, vì thế, rất cần thiết và hữu ích.

Vấn đề là, chúng ta tổ chức các phản biện này như thế nào: gặp gỡ giữa các thành viên/đồng nghiệp,…ra sao, thời gian như thế nào, môi trường nào, cách thảo luận,…

Xin lấy 1 ví dụ về công tác phát triển ý tưởng trong Lab nghiên cứu mà tôi đang làm việc để minh họa phương pháp tổ chức thảo luận/phản biện để phát triển ý tưởng. Phương pháp chúng tôi đang dùng chắc chắn chưa phải là phương pháp tốt nhất và chúng tôi đang cố gắng hoàn thiện nó để phù hợp với điều kiện cụ thể của chúng tôi.

Chia sẻ những thông tin dưới đây, tôi hy vọng có thể trao đổi cùng các bạn, nhất là những người đang làm nghiên cứu & phát triển, về phương thức cộng tác hiệu quả.

Lab chúng tôi tên là Digital Products Lab. Lĩnh vực nghiên cứu chính của chúng tôi bao gồm: CAD CAM & PLM, Trực quan hóa thông tin, Phát triển sản phẩm, Ứng dụng CNTT & Internet cho Product Design, Product Services Science, Crowdsourcing (trí tuệ cộng đồng) & Mass Customization (Tùy biến đại trà trong sản xuất),…

Lĩnh vực thì dàn trải nhưng hiện nay, chúng tôi đang tập trung vào việc đưa ra các ý tưởng sản phẩm mới cho cuộc sống – từ sản phẩm vật lý (đồ gia dụng, thiết bị,…) đến sản phẩm số (phần mềm, dịch vụ web, mạng xã hội) và mảng dịch vụ (mô hình kinh doanh, dịch vụ xã hội),..Nếu có ý tưởng tốt, chúng tôi sẽ đăng ký SHTT và tìm cách đầu tư & thương mại hóa. Hầu như Lab nào ở các nước tư bản cũng có mục tiêu như vậy.

Lab bao gồm 01 Giáo sư, 01 Tiến sĩ, 01 Nghiên cứu sinh TS, 04 học viên cao học và 01 sinh viên đại học. Quy mô như vậy là nhỏ và gọn so với các Lab khác ở đây.

Mỗi tuần, chúng tôi có 01 seminar, kéo dài 3 tiếng đồng hồ. Trong seminar này, chúng tôi điểm lại các công việc cần làm, tình trạng công việc và mức độ hoàn thành cũng như công việc của mỗi cá nhân liên quan. Sau đó là 1 tiếng dành cho phát triển ý tưởng.

Thông thường, mỗi người sẽ lần lượt nêu ra ý tưởng mình đã tư duy trong tuần qua dưới dạng trình bày bằng lời nói và hình vẽ. Người trình bày cần nói sơ bộ về ý tưởng, lý do nó hữu ích và họ chưa từng thấy nó ở đâu. Các thành viên khác sẽ phản biện, đặt câu hỏi, tìm kiếm thông tin liên quan để tinh chỉnh và hoàn thiện ý tưởng. Nếu ý tưởng hữu ích, khả thi và chưa từng thấy bởi các thành viên, tác giả sẽ refine và làm 01 present về nó ở tuần tiếp theo. Nếu ý tưởng không tốt hoặc đã có, nó sẽ được bỏ qua.

Khi ý tưởng được present trong tuần sau đó và mọi người nhất trí về tính độc đáo của nó, chúng tôi sẽ liên hệ phòng SHTT trong trường Đại học để gửi đơn đăng ký. Nếu nó chưa có, sau một thời gian người ta sẽ chứng nhận & chúng tôi tính đến việc đầu tư phát triển, nếu đã có ý tưởng tương tự mà chúng tôi chưa được biết, chúng tôi sẽ bỏ qua và xây dựng ý tưởng mới.

Quá trình xây dựng và hoàn chỉnh 1 ý tưởng tốt không hề đơn giản và yêu cầu sự tập trung cao độ (nhất là khi thảo luận) cũng như sự đào sâu suy nghĩ, tìm kiếm, quan sát.

Thực tế thì chúng tôi luôn đói ý tưởng

Và, như Giáo sư tôi có lần nói, khi ý tưởng tốt xuất hiện, phải nắm lấy và trao đổi ngay cùng đồng nghiệp, kẻo sau đó nó sẽ “bay” mất vĩnh viễn vì chúng ta luôn có nhiều mối bận tâm khác ngoài ý tưởng.

Và ý tưởng nên ở mức đơn giản nhất có thể.

Nova @ MES Lab.

Bài đã đăng trên Topic tại Diễn đàn MES Lab.